Home
Cursusaanbod
Winkelwagen
Over AP
V-ID
Organisaties
Mijn AP
Contact

Nieuws

Afbeelding van De Blended-Learning trend
De Blended-Learning trend

13 juli 2016
Afbeelding van Meer aandacht nodig voor veilig gebruik van medische technologie
Meer aandacht nodig voor veilig gebruik van medische technologie

5 juni 2016
Afbeelding van Veilig beeldbellen in de zorg
Veilig beeldbellen in de zorg

31 maart 2016
 
 
 

De Blended-Learning trend

Is Blended-Learning slechts een trend of daadwerkelijk de moeite waard om in te investeren? 
13 juli 2016
Is Blended-Learning slechts een trend of daadwerkelijk de moeite waard om in te investeren?
Tekst: Elroy Bosman
Menig zorgverlener is blij dat zij net haar E-Learning onder de knie heeft en zal misschien schrikken als zij hoort dat ze aan de slag moet met Blended-Learning. Toch hoeft zij niet te schrikken. Blended-Learning is namelijk een combinatie van E-Learning, fysieke boeken, persoonlijke begeleiding en ruimte voor feedback. E-Learning al onder de knie, dan is Blended-Learning slechts een kleine stap, die het leren effectiever maakt.

Is Blended-Learning slechts een trend of daadwerkelijk de moeite waard om in te investeren?

Hoewel de meningen hierover verschillen, zijn de resultaten uit verschillende onderzoeken over het effect van Blended-Learning dusdanig positief, dat het geen onverstandige keuze zou zijn om de onderwijsvorm binnen iedere zorg- en onderwijsinstelling hierop in te richten.

Casus
Michelle werkt parttime als endoscopie-verpleegkundige. Wanneer zij op haar werk een ERCP* uitvoert bij haar patiënt, vraagt de arts haar te assisteren bij het plaatsen van een stent. Ze pakt de stent uit het laatje en ziet tot haar grote verbazing dat er een touwtje aan zit. “Wat moet ik met dat touwtje?” vraagt ze. De arts zucht en zegt: “Kijk jij überhaupt weleens naar je E-Learning instructies?”. Radeloos staart ze naar de stent en denkt: “Hoe kan ik dit in vredesnaam nog bijbenen, als ik parttime werk? Er is zo weinig tijd om te studeren en telkens niemand in de buurt die ik iets kan vragen als ik het niet goed begrijp”. De arts ziet haar ontzetting, legt het haar uit en zegt lichtelijk geïrriteerd: “Ik zou het zeer op prijs stellen dat jij je de volgende keer beter voorbereid op het vernieuwde materiaal, Michelle”.

Voor veel zorgverleners is een soortgelijke situatie heel herkenbaar. In meeste gevallen is een dergelijke situatie het gevolg door gebrek aan tijd in combinatie met de hoge werkdruk. En zo zijn er wel meer redenen op te noemen, denk maar aan het gebrek aan begeleiding, motivatie en tastbare praktijkvoorbeelden. Door de invoering van E-Learning zijn persoonlijke begeleiding en klassikale lessen voor het grootste gedeelte vervangen door online instructies. De zorgverlener moet zich er maar mee redden. Dit kan er voor zorgen dat de E-learning er bij in schiet en je niet volledig op de hoogte bent van alle actuele ontwikkelingen. De onderwijswereld staat te veranderen. (Nederlands Uitgeversverbond, 2014)

Tijdens het afstudeeronderzoek dat ik heb uitgevoerd ‘Leerzaam | Zorgzaam, zorgonderwijs maken doe je samen’ (2015), zijn er gesprekken gevoerd met docenten (MBO/HBO), praktijkopleiders, studenten en werkenden in de beroepsgroepen helpende, verzorgende en verpleegkundige. In veel van deze gesprekken kwamen vaak dezelfde onderwerpen naar voren wat betreft E-learning. Een veel gehoorde reactie is dat de invoering van E-learning naast voordelen, ook grote nadelen met zich meebrengt. Deze nadelen worden vooral gekenmerkt door eigen verantwoordelijkheid van bij- en nascholing, foutieve toetsvragen en beperkte feedbackmogelijkheden. (Hedwig-Scholtjes, 2015)

Tevens voelt menig zorgverlener een grote druk door het feit dat als je studievoortgang niet in orde is, je in sommige instellingen al na drie officiële waarschuwingen wordt ontslagen. Door field research is duidelijk geworden, dat de vraag naar persoonlijke begeleiding en praktijkgericht onderwijs prangend is. (Spanjers, Könings, Leppink, & Merriënboer, 2014)

*Endoscopisch Retrograde Cholangio- en Pancreaticografie

“Dit kan en moet in de toekomst anders” zegt Dhr. J. Scholten van de NVZ (Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen). Als beleidsadviseur van de NVZ pleit hij voor de invoering van Blended-Learning. Dat E-Learning volgens hem alleen niet genoeg is, ligt aan het schaarse persoonlijk contact. “Vroeger toen wij nog in-service opleidingen hadden, had je deze problemen minder. Ik zeg niet dat dit beter was. Wel, zie je dat voornamelijk de ROC’s (Regionaal Opleidingscentrum) langzamerhand steeds vaker bij de praktijk intrekken om hun expertises met die van de zorginstelling uit te kunnen wisselen”. Dit gebeurt volgens hem niet voor niets: “Sinds de invoering van E-Learning blijken praktijksituaties toch niet altijd even goed op de werkvloer tot hun recht te komen. Daarom denk ik dat Blended-Learning hier zeker een goed alternatief voor is”.

Blended-Learning effectiever
Blended-Learning zorgt niet voor een grote verandering, maar voor een toevoeging en mix van verschillende leervormen. Blended-Learning bestaat uit fysieke boeken, persoonlijke begeleiding en geaccrediteerde online E-learning modules en instructies. Met de invoering van Blended-Learning zouden deze op zichzelf, losstaande leerobjecten

1 (Kiviniemi, 2014)
2 (Tayebinik & Puteh, 2013)
3 (Akkoyunlu & Yilmaz-Soylu, 2008)
4 (Spanjers, Könings, Leppink, & Merriënboer, 2014)

vloeiender in elkaar over moeten lopen. Zo is E-Learning altijd actueel, zijn boeken handiger om erbij te pakken als je het ‘aan het bed’ even niet meer weet en is persoonlijke begeleiding minstens net zo belangrijk voor het uitwisselen van ervaringen. Waarom persoonlijke begeleiding zo belangrijk is, komt sterk naar voren in de resultaten van verschillende wetenschappelijke studies. (Rubens, 2003)

Recent onderzoek1 van Kiviniemi, naar de effectiviteit van Blended-Learning onder gezondheidszorg studenten, wijst uit dat Blended-Learning een positieve bijdrage levert aan de optimalisering van het leerproces en betere prestaties. Daarbij wees het onderzoek van Kiviniemi ook uit, dat de groep studenten die met de Blended-Learning methode te werk is gegaan, een grote voorkeur hadden voor Blended-Learning. Maar liefst 83% van de deelnemers prefereert deze methode boven het gebruik van alleen boeken of E-Learning. Tevens geven Tayebinik en Puteh in hun onderzoek2 aan, dat het delen van ervaringen en fysiek contact van belang zijn gedurende een leerproces en niet vervangen kunnen worden door technologie. Akkoyunlu en Yilmaz-Soylu ontdekten tijdens hun onderzoek3 in 2008 dat persoonlijke interactie onmisbaar is en de prestaties van de student/werkende aanzienlijk bevorderen in tegenstelling tot de gebruikers die uitsluitend E-Learning gebruikten.

Dat Blended-Learning nog effectiever is wanneer men regelmatig gebruik maakt van online toetsen komt naar voren in een publicatie van 4W (weten wat werkt en waarom): ‘Blended-Learning effectiever met regelmatig online toetsen’ (2014)4. Uit deze overzichtsstudie van 13 verschillende studies over Blended-Learning, is onderzocht wat de mogelijke effecten kunnen zijn van Blended-Learning, waardoor deze methode beter werkt dan andere methoden zoals E-learning. Hieruit is naar voren gekomen dat de effectiviteit van Blended-Learning voornamelijk afhankelijk is


“Sinds een jaar of twee is het in onze zorginstelling je eigen verantwoordelijkheid om je BIG-registratie bij te scholen. Voorheen kreeg je een reader met het onderwerp van je BIG scholing en data wanneer je een toets moest afleggen. Door de hoge werkdruk komen mijn collega’s en ik nauwelijks toe aan de bijscholing en het uitzoeken daarvan, waardoor er het afgelopen jaar maar liefst 30 collega’s niet meer BIG geschoold waren. Wij kregen twee weken de tijd om dit alsnog te behalen, lukt dit niet dan kreeg je een officiële waarschuwing”.

-Verzorgende IG -

van drie componenten: het toetseffect, het spreidingseffect en het effect van feedback.
Onder deze componenten wordt het volgende verstaan:

- Toetseffect
Door tussentijds te toetsen, wordt een beroep gedaan op het geheugen van de student/werknemer waardoor de lesstof beter wordt onthouden. Uit het onderzoek van Spanjers blijkt dat tussentijdse toetsen in elf van de dertien studies mogelijk een positieve bijdrage hebben geleverd aan de effectiviteit van Blended-Learning.

- Spreidingseffect
Het spreidingseffect is het gevolg van flexibel leren, wat door Blended-Learning mogelijk is. Hierdoor bestaat de mogelijkheid dat de student/werknemer zichzelf regelmatig kan toetsen dat mogelijkerwijs bijdraagt aan de motivatie van het spreiden van lesactiviteiten over de gehele periode. Hierdoor besteedt de student/werknemer ongemerkt meer tijd aan het studeren en uit zeven van de dertien studies blijkt, dat zij minder uitstelgedrag vertonen wat betreft het bestuderen van de stof.

- Effect van feedback
Het geven en krijgen van feedback is een belangrijke spil in de effectiviteit van Blended-Learning. Door regelmatig online te toetsen heeft niet alleen de student/werknemer inzichtelijk in hoeverre zij voortgang boeken in het opnemen van kennis, ook de docent, praktijkopleider en zelfs teamleider kunnen de voortgang bijhouden. Volgens Spanjers komt dit in twaalf van de dertien studies duidelijk naar voren. Door deze terugkoppeling kan de student/werknemer beter inschatten hoeveel tijd er nog aan het leren besteed moet worden. De docent/praktijkopleider ziet daarentegen, welke onderdelen er wel of niet beheerst worden en waar zo nodig nog meer aandacht aan besteed zou moeten worden.

Positieve ontwikkelingen
Refererend aan het ‘effect van feedback’ uit voorgaande studie, is volgens Scholten van de NVZ voornamelijk het delen van ervaringen een groot bijkomend voordeel van Blended-Learning. Secretaris van het Landelijk Overleg Opleidingen Verpleegkunde (LOOV) en instituutsdirecteur verpleegkundige studies aan de Hogeschool Utrecht, Dhr. H. Aerts, sluit zich hierbij aan. Volgens hem vindt er al wel steeds meer uitwisseling plaats tussen het zorgonderwijs en de praktijk, maar het is zeker nog niet voldoende. Of Blended-Learning het verschil zal maken, kan hij niet zeggen, hij geeft aan dat hij het eerder als een trend ziet. (Lambregts & Merwijk, 2013)

“Alleen ga je sneller, samen kom je verder”

Scholten denkt daar anders over en ziet Blended-Learning, ongeacht de tijdige of langdurige aard van deze onderwijsvorm, als een positieve ontwikkeling. Hij veronderstelt dat zowel onderwijs- als zorginstellingen ook eerder door de mogelijke implementatie van Blended-Learning met elkaar in contact komen. Waarom dit hard nodig is, legt Scholten uit: “Wat je ziet is dat instellingen steeds vaker met elkaar de strijd aangaan, terwijl zij allen dezelfde beroepsbeoefenaren horen af te leveren. Door samen te werken verwacht ik dat hier meer eenduidige afspraken over komen en er minder verschil in niveau zal zijn”.
Eigen regie over ontwikkeling

Als zorgverlener heb je nu eenmaal de verplichting bij- en na te scholing te volgen, omdat je de verantwoordelijk hebt over mensenlevens. Door de tijdsdruk van het werk is het soms lastig om dit zelf in te richten. Met Blended-Learing is het mogelijk om deze verplichte scholing beter te faciliteren dan bij E-Learning alleen.

Casus
Anders dan bij Michelle werkt Anna in een ander ziekenhuis waar ze al enige tijd met Blended-Learning werken. Anna begreep de instructie van een nieuw soort katheter niet goed en kon door de mogelijkheden die Blended-Learning biedt, gemakkelijk contact leggen met haar praktijkopleider. Vrijwel direct kreeg zij antwoord op haar vragen en kon haar teamleider zien dat zij de instructie had bekeken en begrepen door de online registratie. Terwijl zij over haar positieve ervaring vertelt aan haar collega Monique, vertelt Monique haar dat zij zojuist met de docent van haar stagiaire heeft gechat over haar proeve van bekwaamheid. Dankzij de integrale samenwerking tussen het ROC en het ziekenhuis waar zij beiden werkzaam zijn, was dit gelukkig mogelijk.

Door dit voorbeeld zie je hoe het ook kan. Het vernieuwend digitaal onderwijs, maar dan met het persoonlijke contact zoals je vroeger gewend was. De zorgverleners zoals hierboven beschreven, zijn zekerder van hun zaak en kunnen met vertrouwen aan het bed werken. Dit is niet alleen belangrijk voor je zelf, maar ook als zorgvrager moet je er van uit kunnen gaan dat zijn zorgverlener weet wat zij doet.

De moeite waard om in te investeren
De reden om E-Learning te implementeren is veelal omdat het op den duur ook kostenbesparend zal zijn. Echter, wordt deze investering maar moeizaam terugverdiend, omdat er geregeld problemen bij ontstaan. Kosten die hierbij gemoeid gaan zijn voornamelijk het voortdurend bijschaven van de online leeromgeving. De moeite en tijd die instellingen kwijt zijn aan werknemers, die nog niet capabel genoeg zijn om er mee te werken, dan wel hun modules op tijd hebben afgerond, moet hier ook bij in acht worden genomen. Dat instellingen niet zitten te wachten op een extra investering in de vorm van vrij geroosterde, die nodig is om persoonlijke begeleiding mogelijk te maken bij de bij- en nascholing, is voor de hand liggend. Toch bewijst Blended-Learning een hoger rendement van effectieve scholing, waardoor het zeker de moeite waard is om als instelling hier meer aandacht aan te besteden.

Anders dan bij E-Learning alleen, is zorgt mix tussen E-Learning, fysieke boeken, klassikaal les en persoonlijke begeleiding er tevens voor dat je als zorgverlener ten alle tijde uit de voeten kunt met de lesstof. Zowel thuis, op school en ‘aan het bed’ zijn de mogelijkheden om aan je kennis je begeleiding te komen aanzienlijk toegenomen. Bovendien denk ik dat het uiteindelijk ook de intrinsieke en motivatie van de zorgverleners bevorderen.

De kostenbesparing, zoals die bij de invoering van E-Learning werd verwacht, zal naar alle waarschijnlijkheid alsnog optreden wanneer de instelling dit goed heeft gefaciliteerd. (Vernau & Hauptman, 2014)
Trend of niet?

Blended-Learning is beter afgestemd op het zorgonderwijs door de mogelijkheden die er zijn om online en offline leermiddelen te combineren met persoonlijke begeleiding. Of dit een tijdelijk fenomeen is weet niemand. Wel weten we dat deze methode in effectiviteit is bewezen en op termijn ook kosten- en tijdbesparend zal zijn.

** FTE staat voor fulltime-equivalent. Het is een rekeneenheid waarmee de omvang van een functie of de personeelssterkte kan worden uitgedrukt.

Bibliografie
Aerts, H. (2015, 05 13). Secretaris Landelijk Overleg Opleidingen Verpleegkunde (LOOV) / Directeur Instituut Verpleegkundige Studies aan de Hogeschool Utrecht. (E. Bosman, Interviewer)
Akkoyunlu, B., & Yilmaz-Soylu, M. (2008). Blended Learning Environment Based on Different Learning Styles. Educational Technology & Society, 183-193.
Bosman, E. (2015). Leerzaam | Zorgzaam, zorgonderwijs maken doe je samen! Houten: Noordhoff Health.
Cheng, b., & Wang, M. (2014). Research on E-learning in the workplace 2000-2012: A bibliometric analysis of the literature. Global: Elsevier.
Hedwig-Scholtjes, B. (2015, 04 11). Alle voordelen van E-Learning op een rij. Opgehaald van elearningmadeeasy.nl: http://elearningmadeeasy.nl/alle-voordelen-van-e-learning-in-de-zorg-op-een-rij/
Kiviniemi, M. T. (2014). Effects of a blended learning approach on student outcomes in a graduate-level public health course. BMC Medical Education, 1-4.
Lambregts, D. J., & Merwijk, D. v. (2013, 10 24). Bachelor Nursing 2020. Opgehaald van Loov 2020: http://www.loov2020.nl/wp-content/uploads/2014/02/Bachelor-Nursing-2020-versie-24102013.pdf
Nederlands Uitgeversverbond. (2014, 11 01). Leermiddelen van de 21e eeuw. Opgeroepen op 2015, van Nederlands Uitgeversverbond: http://www.nuv.nl/Uploads/2014/11/GEU-Rapport-Leermiddelen-van-de-21e-eeuw-november-2014--2-.pdf
Rubens, W. (2003, 01 01). Omzien in verwondering. Opgehaald van te-learning.nl: http://www.te-learning.nl/omzieninverwondering.pdf
Scholten, J. (2015, 05 18). Beleidsadviseur Arbeid & Opleiding | Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ). (E. Bosman, Interviewer)
Spanjers, I., Könings, K., Leppink, J., & Merriënboer, J. v. (2014, 4 1). Blended learning effectiever met regelmatig online toetsen. Opgehaald van 4w.kennisnet.nl: http://4w.kennisnet.nl/artikelen/2014/12/10/blended-learning-effectiever-met-regelmatig-online/
Tayebinik, M., & Puteh, M. (2013). Blended Learning or E-learning? Malaysia: Faculty of education.
Vernau, K., & Hauptman, M. (2014). Corporate learning goes digital. Munich: Roland Berger Strategy Consultants GMBH.